6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda Değişiklikler

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda Kamu Kurumları ile 50’den Az Çalışanı Olan ve Az Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşyerleri için Öngörülen Hükümler Yürürlüğe Girdi! 

İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri bakımından uzun süredir ertelenen bir uygulama alanı, 31.12.2024 tarihi itibarıyla fiilen yeni bir döneme girmiştir. Özellikle kamu kurumları ile 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri açısından, daha önce genel önleme ve gözetim yükümlülükleriyle sınırlı görülen İSG sorumluluğu, artık profesyonel İSG hizmeti temin etme boyutuna da taşınmıştır. Bu değişiklik, küçük ölçekli ve düşük risk grubunda yer alan işyerlerinin de iş sağlığı ve güvenliği organizasyonunu daha kurumsal bir yapıya oturtmasını zorunlu hale getirmektedir.

Bu çerçevede, 6331 sayılı Kanun’un 6. maddesinin yürürlüğe girmesiyle birlikte, kamu kurumları ile 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri bakımından işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi yükümlülüğü doğmuştur. Başka bir ifadeyle, söz konusu işyerleri artık yalnızca genel güvenlik önlemlerini almakla yetinemeyecek; iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini mevzuatın öngördüğü usule uygun şekilde yapılandırmak zorunda olacaktır.

Bu kapsamda işverenler, işyerinde gerekli İSG hizmetlerini sağlamak üzere işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirmek, bu hizmeti kendi bünyesinde kurulan yapı aracılığıyla sunmak ya da ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet almak gibi yöntemlerden birini tercih edebilecektir. Yükümlülüğün özü, işyerinin niteliğine uygun profesyonel destek mekanizmasının kurulması ve bunun süreklilik taşıyacak şekilde işletilmesidir. Bu madde uyarınca:

İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak amacıyla iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimi görevlendirmek zorundadır. Bu yükümlülük, doğrudan istihdam yoluyla yerine getirilebileceği gibi, ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden (OSGB) hizmet alınması suretiyle de karşılanabilir.

Bununla birlikte, işveren veya işveren vekili, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından öngörülen eğitimi tamamlamışsa, işe giriş ve periyodik muayeneler hariç olmak üzere iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini bizzat yürütebilir.

İşverenin sorumluluğu yalnızca görevlendirme yapmakla sınırlı değildir. Aynı zamanda iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekiminin görevlerini etkin biçimde yerine getirebilmesi için gerekli araç, gereç, mekân ve zamanı sağlamakla da yükümlüdür.

Öte yandan, iş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerinde görev alan kişiler arasında koordinasyonun kurulması da işverenin yükümlülükleri arasındadır. Bu kapsamda işveren, ilgili profesyoneller tarafından yazılı olarak bildirilen önlemleri mevzuata uygun şekilde hayata geçirmek zorundadır.

Ayrıca işveren, iş sağlığı ve güvenliği hizmeti aldığı kişi ve kurumları işyerinin sağlık ve güvenlik koşulları hakkında bilgilendirmeli; aynı şekilde çalışanların da bu hizmetler ve mevcut koşullar konusunda yeterli bilgiye sahip olmasını sağlamalıdır.

Kanun’un 31.12.2024 tarihinde yürürlüğe giren bir diğer düzenlemesi olan 7. madde ise, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerine ilişkin olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından sağlanabilecek desteklerin çerçevesini belirlemektedir.

Bu düzenlemeye göre, Cumhurbaşkanı kararıyla, az tehlikeli sınıfta yer alan ve çalışan sayısı belirli sınırın altında bulunan işyerleri Bakanlık desteğinden yararlanabilecektir. Ancak kamu kurum ve kuruluşları, bu destek mekanizmasının dışında bırakılmıştır.

Buna karşılık, Kanun’un 26. maddesi, 6. madde kapsamında öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde idari para cezası uygulanacağını düzenlemektedir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan çizelge doğrultusunda, 2025 yılı itibarıyla az tehlikeli işyerleri için öngörülen yaptırımlar ise şu şekildedir:

Özetle, 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri bakımından iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, yalnızca eğitim, risk analizi ve acil durum hazırlığı ile sınırlı değildir. Bu işyerleri, çalışanlarına üç yılda en az sekiz saat İSG eğitimi vermek, risk değerlendirmesi yapmak ve acil durum planı hazırlamakla zaten yükümlü olmakla birlikte, 01.01.2025 tarihi itibarıyla iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme zorunluluğu altına da girmiştir.

Bu çerçevede, Tehlike Sınıfları Tebliği uyarınca az tehlikeli sınıfta yer alan işverenlerin, idari para cezaları ve diğer yaptırımlarla karşı karşıya kalmamak için Kanun’dan doğan yükümlülüklerini gecikmeksizin ve usulüne uygun şekilde yerine getirmeleri önem taşımaktadır.

KAYNAKLAR

1. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

2. https://www.csgb.gov.tr/

3. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – 6331 sayılı Kanuna göre 2025 yılı idari para cezaları çizelgesi

4. https://develi.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_01/17102019_issagligiveguvenligihizmetleriyonetmeligi.pdf