İnternetten Alışverişte Cayma Hakkı ve İade Kargo Ücreti: Ne Değişiyor?

2025 SONRASI UYGULAMAYA GİRECEK DÜZENLEMENİN HUKUKİ DEĞERLENDİRİLMESİ

Dijitalleşmenin hızlanmasıyla birlikte mesafeli satış sözleşmeleri, tüketici hukukunun en yoğun uygulama alanlarından biri hâline gelmiştir. Özellikle e-ticaret işlemlerinde cayma hakkının kullanımı ve bu hakkın doğurduğu masrafların kim tarafından karşılanacağı hususu, hem uygulamada hem de yargı kararlarında tartışma konusu olmayı sürdürmektedir.

Bu kapsamda Ticaret Bakanlığı tarafından Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikler, cayma hakkı kullanımında iade kargo bedelinin tüketiciye yüklenip yüklenemeyeceği sorusunu yeniden gündeme taşımıştır.

I. CAYMA HAKKININ HUKUKİ NİTELİĞİ

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 48. maddesi uyarınca, tüketici; mesafeli sözleşmelerde, herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin on dört gün içinde cayma hakkına sahiptir.

Cayma hakkı:

·         Tüketiciyi koruyucu nitelikte,

·         Emredici hükümler içeren,

·         Satıcı veya sağlayıcı tarafından sözleşme ile sınırlandırılamayanbir haktır.

Bu nedenle cayma hakkının kullanılmasını fiilen zorlaştıran veya ekonomik olarak caydırıcı hâle getiren uygulamalar, Kanun’un ruhu ve amacı ile bağdaşmamaktadır.

II. İADE KARGO BEDELİ TARTIŞMASININ KAYNAĞI

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin önceki uygulamalarında, iade kargo bedelinin:

·         Satıcı tarafından karşılanacağı genel kabul görmekteydi.

·         Ancak bazı satıcılar, ön bilgilendirme metinlerine dayanarak bu bedeli tüketiciye yansıtmaya çalışmaktaydı.

Yapılan son yönetmelik değişikliği taslakları ve kamuoyuna yansıyan düzenlemeler, iade masraflarının hangi şartlar altında tüketiciye yüklenebileceği hususunu yeniden şekillendirmiştir.

III. GÜNCEL DÜZENLEME ÇERÇEVESİNDE İADE MASRAFLARI

Yönetmelikte yapılan değişikliklerle birlikte:

• Cayma hakkının usulüne uygun kullanılması hâlinde, tüketicinin iade nedeniyle ek bir mali külfete katlanmaması esası korunmaktadır.

• Satıcı veya sağlayıcının, iade masrafını tüketiciye yükleyebilmesi için;

  • Bu hususun sipariş öncesinde açık, anlaşılır ve tereddüde yer vermeyecek şekilde tüketiciye bildirilmiş olması,

  • Bildirimin, ön bilgilendirme formunda yer alması zorunludur.

Aksi hâlde, iade kargo bedelinin tüketiciden talep edilmesi hukuka aykırı olacaktır.

IV. AYIPLI MAL İSTİSNASI

6502 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik uyarınca;

• Malın ayıplı olması durumunda, cayma hakkı veya seçimlik hakların kullanımı sırasında iade masraflarının tamamı satıcıya aittir.

• Bu konuda ön bilgilendirme yapılmış olması dahi sonucu değiştirmez.

• Tüketicinin ayıplı mal nedeniyle katlandığı tüm masrafların iadesi zorunludur.

Bu husus, Yargıtay içtihatlarında da istikrarlı şekilde kabul edilmektedir.

V. ELEKTRONİK ÜRÜNLER VE CAYMA HAKKI

Kamuoyunda dönem dönem gündeme gelen “elektronik ürünlerde cayma hakkının kaldırılacağı” yönündeki tartışmalara rağmen, mevcut düzenlemeler itibarıyla:

• Cep telefonu, tablet, bilgisayar gibi elektronik ürünlerde

• Ambalajı açılmış olsa dahi cayma hakkı kural olarak devam etmektedir.

Ancak kullanıma bağlı değer kaybı doğması hâlinde, bu değer kaybının tüketiciden talep edilip edilemeyeceği, somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

VI. DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Mesafeli satış sözleşmelerinde cayma hakkı, tüketici hukukunun temel koruma mekanizmalarından biridir. İade kargo bedelinin tüketiciye yüklenmesi, ancak istisnai ve sıkı şekil şartlarına bağlı olarak mümkün olabilir.

Aksi yöndeki uygulamalar:

• Haksız şart niteliği taşıyacak,

• Tüketici aleyhine dengesizlik yaratacak,

• Yargısal denetimde geçersiz sayılabilecektir.

Bu nedenle hem satıcıların hem de tüketicilerin, ön bilgilendirme metinlerini ve güncel yönetmelik hükümlerini dikkatle incelemesi, uyuşmazlıkların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Not: Bu makale, hukuki konulara ilgi duyan kişilerin genel bilgilendirilmesi amacıyla hazırlanmıştır; ve hukuki danışmanlık yerine geçmez Kapsamlı bir kaynak olma iddiası taşımaz ve yasal tavsiye olarak değerlendirilmemelidir.